nlenfrde
  • Op de Berg
  • Op de Berg gezien vanuit Maasberg
  • dorpsstraat elsloo

Trampele in Aelse in de corona-tied -Deel 23-

Ich mót beginne mit 'n verklaoring aaf te lëGGE euver dit stökske. Ich kén neet veur de waoréít instaon ómdat ich te katsj waor wié dit zich aafspeelde. Alles wat ich sjríef, höb ich van hwèrre zëGGe. Neet alles. Dat zult geer waal mirke. Van d'n angere kènjt höb ich haos alles van míéne paeter en paat gehwèrt. De paat haet mich laater, wíe ich gêt grwaater waor, e hjèl sjwan ríemde geljèrt:

Bës allezelaeve hjèrlik, troe en braaf
Pës aan die dónkel graaf
Dan höbste niks, dan kriegste niks,
Dan numme ze dich ouch niks aaf.

Noé ich m'ne rök vrie höb, kén ich beginne mit m'ne duip in de Kirk van d'n Hëlge Guske op Déénsdig 23 Augustus 1938, rónjt hauf drie smiddes. Mien mam mós, wíe toendertíét de gewënde waor, 9 daag in bët blíeve. En eedere pasgebaorene mós bënne 4 daag geduip waere. Dat waor veursjrif van de Kirk. Dus op nao de kirk!!

Streekmuseum Elsloo Maasberg 1920

Maasberg anno 1920 

Taenge 2 óére dae daag bën ich door míéne paat op e sjwan zuuver kösse in e saortemënt kénjerwaagel gelag en vanóét de Groenewald nao de kirk geduut. Dat leep ouch neet ummer op rölkes. Dat vertël ich uch. Dae waagel rókstókde euver die óngetarde wáeg. Gelökkig dat ich nog op 'n extraa kösse laog anges houw ich mie ganse laeve las gekreege van míéne rök. Bóéte de paat leepe ouch m'ne paeter, m'ne pap en tant Miena {de zöster van de pap} mit häöre minsj nónk Lewie mit. Wat nónk Lewíe hiemit te maake haet gat, wéít ich pës op vandaag nog neet.

Alle 5 houwe ze hun zóndese montoering en kleijer aan. Zwa wíét ès ich wéít, waor 't goot waer. In eeder geval höb ich géin naate veut of naate kop gekreege. Mesjíen waal 'n naat vötje, mèr dat wéít ich neet mjè. 
Wie veer in 't dörp kaome, hwèrde ich nónk Lewie mit eine kalle. Hae reep ouch nog pës euver 'n hauf uurke of zwa. Laater haet de paeter mich vertëlt dat 'r 'n uigske haet gepitsj nao nónk Lewie en smónkelentaere wier is getrampelt. Nónk Lewie houw êffe mit Chris van d'n Dobbele gekalt, dae 'ne kaffee houw in 't dörp. En míene pap houw jus gedaon of 'r douf waor.

Wie veer bíé de kirk kaome, luchde de paat mich óét de waagel. Ich zaog 'ne man staon dae e saortemënt zwart lank kléíd aanhouw, toegeknuip mit waal 50 knuipkes. Dao euver houw 'r e gekrosjeerd saort wit humme aan dat pës euver z'n kneeje veel. Laater höb ich gehwèrt dat 't de toog en superpluu waor. Dae man, de keplaon, waor dao óm mich te duipe. Ich wis gaaróét neet wat dat waor. Mèr goot.

De 5 grwatte luuj en ich op d'n érm van de paat, móste doorloupe nao de Sakkerstíe. Dao woor ich ingesjreeve in e grwat book. Ouch de naame van de paeter en de paat woore sjwan opgesjreeve. De anger 3, die niks te draage en niks te doon houwe, kreege 'n kaers in hun hènj geduut. Ze hoofde die neet te berappe. Duuj zwa medéín mèr gêt in de offerstok, zag keplaon.

 

Streekmuseum Elsloo St.Augustinuskerk Interieur

 Interieur St. Augustinuskerk anno 1954, in 1938 zag het identiek uit

Dóe leepe ze mit mich nao de duipfónjt woo ze ómhaer ginge staon. Keplaon begoos gêt in 't Letíén te praevele en zag taenge de paat en de paeter dat ze 'n grwatte plich kreege. Ze kreege de plich óm mich bíé te staon in gooj en slêchte tíéje. Ich méin dat míéne paeter z'n sjouwers optrók. Mèr nao haos 83 jaor wéít ich dat neet mjè zeeker. Ich höb aevel míé gans laeve goot mit 'm kénne opsjeete. Zwa lang ês 'r gelaef haet, duude hae mit tóére gêt in m'n hènj. Wie mit de kirmes, vastelaovent en m'ne naamesdaag. Aan míéne verjaordaag haet 'r zich nwats opgehouwe.

Ich kreeg op e gegaeve ougeblik gêt zout op m'n luppe gesmaert. Dat ich mèr hjèl geljèrt zou waere, zag keplaon daobíé.....Mit m'n tungske lêkde ich 't op, zwa lekker vónj ich dat. Ich kreeg aevel neet mjè. Keplaon ging wier mit praevele in 't Letíén en maakde 'ne vinger naat mit gêt spíe van häömzêllef. Mit dae spíe raakde hae míen hwèrkes en naeske aan. Dat waor taenge de dúúvel, zag 'r. Dóe pakde hae e sjeutelke mit waater en sjödde dat euver míéne kop.

Entjelings waor ich geduip. Koos ich gelökkig weer gaon slaope. Ich waor kepot. 't Sjíent dat de paat ouch nog e sjableer mit de medaaje van Guske veur mich haet gekreege. Ze haet d'n angere daag bíé de sjoester 'ne laere ríestartel gególje. Daomit koos ich dat sjableer óm míéne haus draage. De brannende kaerse höbbe ze nao de Mariakapel gebrach en zich dao mit keplaon nog e stök of 5 weesgegroetjes gebaejt. 

Nao e gooi hauf uurke sjrik ich wakker van gêt gerêmtêmp. Kénste verdomme nog neet op díé gemaak 'n uigske toekníépe. Ich liG nog altíét op 't kösse. Ich waer aevel neet mjè gepungelt, mèr liG op e täöfelke of zwa. Ích zeen baove mich 'ne bróénechtige plefóng. Lichelik van de rouk. Verdomme, bëste jus hieje op deeze aert, wille ze dich al léngs laote liGGe. Mèr neet mit mich.Dat gaef ich uch op e breefke. Ich sjangeneer mich zwa dat ich van kaojichhéít begin te bäöke, zëG mèr te brulle.

Tant Míéna pak mich van 't kösse en begint gêt mit mich te sjokkele. Ich zeen de paeter, de paat, de pap en nónk Lewie aan e täöfelke zitte. Ze kíéke verdomme gaaróét neet mjè nao mich óm. Dan zeen ich 'ne minsj 3 grwatte glaazer mit gêt gaels d'r in en 2 klein glaeskes mit gêt anges gaels d'r in, op 't täöfelke zëtte. Wat is dat veur e gedoons. Ich zët nog 'n grwaater kael op. En ich kríeg ouch nog hónger. Woo is verdomme de mam. Tant Miena wèt neet mjè wat ze mit mich aan mót. Kóm, gaef mich 'm mèr êffe, zaet de paat. Ich krieg 'm waal stil. Dat zulle veer waal éns zeen, dénk ich bíé mich zêllef en brul nog hêlder.

En hëlgekómbêrves, wat krieg ich nóé aan m'n luppe? Dat liek hjèlemaol neet op de tit van de mam. Door dat brulle, dóért 't êffe veur ich weer gêt op aosem kóm. Dan begin ich op dat dénk te zóéke. En lekker is dat! Ich kan dat neet besjríéve. Zuuste zaet de paat, nóé is 'r stil. Effe laater zaet ze taenge de Dobbele, sjöt nog éíne in. Dat kaelke is veurluipig stil. En of ich stil waor. Veur de jèste kjèr in míé kort laeve, krieg ich gêt euver m'n tóng wat verdommes lekker is.
Wie zich laater óétwees, waor 't de bekénde Aels óét Baek op e sókkerklötje. Wie ich ouwer waor, höb ich dat klötje ewêggelaote. Trouwes, wíe geer allemaol waal wèt, deege de luuj van Aelse dat fufke mit dae Aels waal dëkser. Mèr goot en waal, ich bën daonao weer in slaop gesuGGelt.

Effe gêt tösjedoor. Wíe ich e jaor of 20 laater taenge m'ne paat zag dat zíé 't sjout waor dat ich Aels drónk, keek ze mich aan of ze 't in Kölle hwèrde hómmele. Verdomme Jo, wie kumpste dao nóé bíé. Wíe ich häör vertëlde van d'n duip, veel häöre mönjt zwa wíét aope dat 'n slaagkar mit huij nao bénne koos vaare. Dat kan neet, ging ze wíer. Dóé waors verdomme 3 daag out en nóé géíste mich vertëlle datste dat nog wèts. Bénj dat mèr eemes anges op. Mèr neet mich. Wie ich aevel vol heel dat zie dat sjout waor, woor ze zwa guftig wie 'ne kníén. Op e gegaeve ougenblik höb ich mèr gezag dat 't in de femieje zaot. Veer höbbe dóe de peetsj gepwènt. En 't ènj van 't speelke waor, dat ze de veerkènjtjigge flêsj oét de kelder haolde. Veer höbbe doe saame éíne {?} op de lamp gesjöt.

Wie ich laater wakker woor, laog ich weer op 't kösse. Nóé op 'ne stool, naeve de paat. Ich heel mich gans stil en begoos alle luuj te bekíéke die óm mich haer zaote. Dao waore nóe ouch e paar vraem luuj bénne die ich nog nwats gezeen houw. De pap, de paeter en nónk Lewíe drónke, zwa te zeen, mit smaak aan hun grwatte glaazer. De paat en tant Míéna supde aan hun glaeskes.

Streekmuseum Elsloo Cafe Dobbelstein

Voor café Dobbelstein aan de Dorpstraat

Wie ich zwa op míé gemaak 't ein en anger aan 't bekíéke waor, geit de deur aope en kump 'ne hjèr mit 'ne grwatte gríeze snuits bénne. Doog de plank mèr neet in 't gaat, reup éíne van achtere. 't Is wêrm zat híé bénne. De grieze snuits kik êffe óm zich haer en kump nao 't täöfelke woo m'ne pap zit. Zwa Sjef, zaet 'r, is dat díéne jèste, wiezentaere nao mich. Jao Sjang, dat ging van allein, zaet m'ne pap. Dat hoofste mich neet te vertëlle, ènjtwoort Sjang. Ich höb 'r óngertösje e stök of näöge. Dat vènj ich nóé waal genóg.

M'ne pap wénkt op Chris en reupt dat 'r Sjang éíne van häöm mót insjödde. Sjang drëjt zich óm en löp nao e täöfelke woo 'ne angere minsj zit. Ich geluif dat Jo wakker is, hwèrde ich tant Miena taenge de paat zëGGe. Ich zeen 't gezich van de paat baove mich. Ich geluif datste gelíék höbs, hwèr ich de paat zëGGe. Eigelijk mót ich 'm 'ne zuuvere dook ómdoon. Mèr zwa lang ês 'r röstig is, laot ich 'm liGGe. Dóe waor 't gezich van de paat weer ewêg.

Ich begin de luuj éin veur éin te beloere, zónger datse dat in de smíéze kriege. Zwa zeen ich 'ne man dae nog minder haore op z'ne kop haet wie ich. Hae zit gans alléin aan e täöfelke en rouk 'n segaar. Es 'r e pufke aan die segaar deit, zeen ich dat 'r gêt riejert. Op z'ne rechter óngererm haet 'r e grwat líéntéíke. Mit z'n léngs hènjt lucht hae mit tóére e klein dröpkesglaeske op en supt hjèl êffe aan z'n drènkske. Wier deit 'r niks en zit mèr veur zich óét te kíéke.

Bóéte hwèr ich 'n slaagkar aan kómme rammele euver de kénjerköpkes. De bêlkes van d'n haam van 't paert maake e sjwan gelóét. Dan sjéít 't gerammel óét. Waal de bêlkes zeen nog mit tóére te hwèrre. Effe laater reup eemes aan de deur of 'r nog wénjtjer-aerpel mót brénge in Oktwabber. D'n éín of angere reup dat 'r 300 kieloo kan bezörge. Dan begint 't gerammel van de kar weer. Langsem sturf 't gelóét ewêg. Ouch hwèr ich kénjer bóéte speele. De sjwal zal waal óét zeen. Ich geluif dat ouch nog 'ne sjièrreslíéper langsgekómme is. Euveral waor geróésj.

Ongerëns vilt 'ne sjeem euver míé gezich en kíék ich in de ouge van ein of angere snaak. Veer blíéve ós aanstaare of veer ós al jaore kénne. Ich hwèr de paat aan 'm vraoge of 'r nog e breurke wilt höbbe. Hae geuf aevel géín ènjtwoort en blief mich aankíéke. Dat is 'ne braave, géít de paat wíer. Veer höbbe 'm al óére neet gehwèrt. Mèr medéín mótte veer héives gaon. Hae zal óngertösje waal hónger höbbe. Nog ummer blief dae jóng mich aankíéke. Dan reurt zich vanaaf de toog eine dae op Harie reup. De snaak sjrik en zíé gezich is ewêg. Achteraaf, väöl, hjèl väöl jaore laater, blíék dat dae snaak Harie van de Dobbele waor. De laatere veurzitter van 't mezeijem. Ich weit aevel neet of dat nog bewaoreit kan waere. Harie is al 'ne tíét geleeje vertrókke. Dus dae kan niks mjè d'r euver zëGGe. Zwa zeet geer mèr wíe raar 't ein en anger ként loupe.

Streekmuseum Elsloo Dorpstraat 1930

Dorpstraat in Elsloo, café Dobbelstein lag aan de linkerkant, het pand tussen man op fiets en huis met boogpoort.

Nóé dae jóng ewêg is, begin ich óngeréns hónger te veule. Dao zit niks anges op, óm mêr weer gaon te bäöke. Anges reure de grwatte luuj zich toch neet. Ich zal 'm mèr êffe 'ne drwègge dook ómdoon, hwèr ich tant Míéna zëGGe. Goot, zaet de paat. Ich zal zörge dat de angere de pin d'r in hóuwe. 't Is laat genóg. Tant Miena pak mich van 't kösse en löp nao de käöke. Dao zit 'n anger tant die aan tant Miena vraog wie 't mit Lewis (míen mam) is. Geer wèt, zaet tant Miena, dat 't bíé de jèste nwats zwa goot géít. Mèr 't is 'n hêl en vanmörge leep ze al door de bóét. Ik gelúif waal dat ze teväöl mëlk haet. In de straot is 'n vrouw die te min mëlk haet. Veer mótte mèr éns zeen of Lewis gêt aan die ként gaeve.

Nóé ich 'ne zuuvere dook ómhöb, veul ich mich ouch e stök baeter. Wie tant Miena weer mit mich in de kaffee kump, stéít óós kómpenie op en löp nao bóéte. Ich waer in de waagel gelag. En aan 't rókstókke van dae waagel veul ich dat veer óngerwaeg zeen nao ós. Hëlgekómbêrves, wat waor ich blíe wie ich weer lekker wêrm in de êrm van de mam laog. En ich verrëkde ech van d'n hónger. Dat gaef ich uch op e breefke. Wie ich dao zwa laog te zóéke aan de tit van m'n mam, vertëlde de paat óngertösje wie 't duipe gegange waor en leet ouch de medaaje van Guske zeen. Väöl höb ich aevel neet mjè mitgekreege. Ich höb wíe 'ne öske geslaope, die nach.

Houw uch goot en gezónjt. 

Zónger richtig Aelser plat op sjwal
Greujt 't Holles plat wie kwal.

Ich wil 't mèr gezag höbbe.

Jo van Sjef van An óét de Hei.

 

De voorgaande Trampel-verhalen van Jo Cobben kunt u hier lezen >


Voetnoot:
Regelmatig ziet u in de tekst woorden staan met de G in hoofdletters. Zoals bijvoorbeeld liGGe of zëGGe of óéteréínlëGGe.
De schrijver doet dat om duidelijk te maken dat het een klank betreft die het midden houdt tussen een g en een k. Je spreekt het uit zoals "egg" in het Engels.

Cookies
Voor het optimaal functioneren van deze website worden cookies op uw computer geplaatst. Daarbij worden geen persoonlijke gegevens opgeslagen. Door op ‘Akkoord’ te klikken, accepteert u het plaatsen van cookies. Als u cookies weigert, kunt u de website gewoon blijven gebruiken maar dan werken de website of onderdelen daarvan mogelijk niet optimaal.