nlenfrde
  • Op de Berg
  • Op de Berg gezien vanuit Maasberg
  • dorpsstraat elsloo

Trampele in Aelse in de corona-tied -Deel 17-

Foto boven en andere op deze pagina, uit de collectie van Jean Jennen, hartelijke dank daarvoor!

Geer höb kénne laeze wíeväöl ambras aan de kirmes veuraaf ging. Nóé zaote de Aelsenaere mit e tevreeje geveul aan de taofel óm zich 't éín en anger te laote smaake en zich in te stëlle op de 3 kirmesdaag.

Wie ze de middig in hun gortje houwe gehóuwe, begooste ze zich bíéjéín te raape óm nao de kirmes te gaon. Es ze femieje op de middig genwèijt houwe, ginge die geméínlik ouch mit. Ongerwaeg zaoge ze dat de gekleurde zènjt en de zaegsel euver de ganse straot laog. Wat ze mit zwaväöl meujte smörgesvreug bíéjein gefisternölt houwe veur de pressêsse, laog nóé veur oud vóél debíé. En toch zouwe ze 't volgend jaor weer 't zelfde doon. De rösêltjers en de anger kraomeríeje veur de presêsse waore ouch al ewêg.

Elsloo kermis 03.JeanJennen

Foto: uit collectie Jean Jennen: op terugweg van de kerk en nu op naar de kermis en de vlaai! Klik voor vergroting

Wie me op 't kirmestrein kaom, waore al hjèl gêt anger luuj dao. Ze bekeeke éns wat veur kräömkes dao stinge, leepe 'ne kjèr rónjt en lóésterde nao de drèj-örgels die kirmesmezíék leete hwèrre. De kleintjes maogde in de kénjerkarressel en tuike trëkke. Ouch maogde ze zich gêt slók gêlje aan de slókkraom. De méíste kénjer vrooge zich kristekook. Dao kooste ze dáág achteréín mit sjúúmke trëkke.

Ongertösje bleeve ze híé en dao êffe staon óm mit d'n éín of angere te ouwhoore. Ouch bleeve ze goot kíéke woo gêt bestëlt waor. Woo ze egaons 't vötje móste gaon pwènne. De ouwer snaake kooste in de këttingkarresel of in de rópsj. Veural de këttingkarresêl waor veur de richtige batjes de mäögelikheit zich éns goot óét te laote. Wie mjè ze in hun steulke rónjtdrèjde wie mjè spas ze houwe. In de róps ginge de hènjige. De waegelkes drèjde verdommes snel rónjt. Om de flóes, die baove de waegelkes hing, te pakke te kríége, móste verrëkdes nitsj zeen. 'ne Langseme drikkes kreeg die flóes nwats van ze laeve te pakke. Houwste díe flóes te pakke dan kreegste e runtje extraa zónger gêt te berappe.

De al gêt ouwer jónges stinge bíé de sjeettênt. Dao woor allezelaeve 'ne houp sjaele kal óétgekraomp. Veural es 'ne struiper z'ne gooje raot aan 't verkoupe waor. Wieste 't gewaer mós vashouwe, mikke en zwa. Euver 't algemein wis dae waal van besjéít ómdat 'r gereigelt door de vêljer leep mit z'ne flambèr, dae 'r in Lúúk gególje houw. Dat wis haos eederein in Aelse. Lichelik de vêljtwachter ouch. Mèr dae keek allezelaeve de verkjèrde kènjt óét. De kal ging in Aelse ouch róinjt dat de struiper z'ne flambèr ónger de goot gesjóérde plank van 't húús verstwak. Geer wèt waal, die plank wooste op zits. Meistes kooste in die tênt allein op versjeije kleure pepiere rwazze sjeete. Es éíne mit 'n pepiere rwas in z'n knoupsgaat van z'n jêske rónjtleep, wiste van besjéít. 

Elsloo kermis 05.JeanJennen

Foto uit collectie van Jean Jennen: wie kent haar niet, Marie Hinzen-Steevens van de botsauto's (autoscooter)

De grwaatste allegaasje waor aevel bíé de sjokkele. Effe óéteréínlëGGe wie zwa 'n sjokkel óétzaog. E saortemënt sjeepke van 1,50 maeter laank, 'ne sentenaeter of 60 bréít en 50 sentemaeter hwag. Dat gevaak hing aan 2 íézere stange van 'ne maeter of 6 laank. Eine van de kirmesluuj koos die sjeepkes aafrêmme ês ze te hwag ginge. En dat waor mèr goot ouch. De richtige batjakkers ginge sjokkele óm zwa hwag mäögelik te kómme. En dat koos gevjèrlik waere. Mèr dao stinge 'ne hóúp luuj te kíéke nao gêt anges. Veural ês maetjes en jónger vrouwluuj ginge sjokkele. Mèr goot dat ze in dae tíét nog richtige óngerbreuk aanhouwe. De vrouwe drooge in dae tíét nog géin lang breuk. Geer ként uch dan ouch veurstëlle wat mit tóére te zeen waor. Dao woor dan ouch geréígelt geflöt en geroope. Dao waore maetjes die dan in 't sjeepke ginge zitte, angere trókke zich van de rêmtêmp niks aan en bleeve gewoon sjokkele.

Effe gêt tösjedoor. Ongergoot, wie líefkes, stöpkes, majoos en zwa, woore haos allemaol door de vrouwe zêllef gestrik. En méístes van sjaopewol. Ich zeen míen Mêm nog achter de spéndrik zitte óm de de wol te spénne. Dat óngergoot jeukde dat 't verrëkde. Wêrm waor 't waal. Haos alle zökke, haoze en trikkoos woore toendertíét gestrik van wol of ketóén. Ouch kénjerkleijer. Waore teveel gaate in de zökke en kooste ze neet mjè gestop waere, dan woore ze óétgetrókke en 't gaare op ne sjwanne bol gerolt. Houwe ze op dees meneer weer genóg gaare dan strikde ze weer e "nuut" paar haoze of zökke. Dat waor nog éns "duurzaamheid"!!
In väöl femíéjes zaote ze zich geréigelt in de haore. Es e kénjt óét häör klëtje waor gewasse, ging dat klëtje méístes euver nao häör kleiner zösterke. Dat vónj dao mèr niks aan. Allezelaeve aaf-gedraage kleijer kríége. Ich höb dao géíne hinjer van gat ómdat ich d'n oudste waor. Door de aorlog waor pës óngevjèr 1950-1951 stóf en stréng gaare haos neet te kríége. Pas in 1950 is 't bónne-systeem aafgesjaf!! Zwa zeet geer mèr weer wie lang me nog in de jèlènj van d'n aorlog haet gezaete.

Elsloo kermis 06.JeanJennen

Foto uit collectie Jean Jennen: Harie Penders gaat wel helemaal tip en top naar de kermis! Klik voor vergroting.

Nao e túúrke woore de méiste luuj meug van 't klênjere euver 't kirmestrein en trókke nao éin van de kaffees óm zich gêt gaon te drénke. In dae tíét waore zat van die hëlgehúúskes in 't dörp. In aam e stök of daartjièn. In Aelse woonde tóendertíet ca 2000 man. Dus éíne op de 150 luuj. In versjéíje van die kaffees zaote vanaaf 'n óer of 5 tsjwè of drie mezekante. Allezelaeve éine mit 'ne kwêtsjbúúl en éíne mit versjeije trómme. Es dríede speelde dan eine op de trómpöt of saksofoon. Ze speelde in dae tíét haos alléin mèr Duitsje leetjes. Omdat géin miekrofoons gebrúúk woore, kooste ouch gewoon gêt aututte of aumêmme zónger eine gêt in z'n hwarre te mótte kweeke, wie allewiel.

In versjéíje kaffees laog 'ne zwik. Zwa kooste de luuj ouch e dênske maake. Rónjt 5 óére in de naodemiddig ginge väöl luuj êffekes héíves óm zich gêt "stökskes" vlaai of spêk mit eijer nao bénne te hóuwe. Weer angere bleeve in de kaffees hange. Dat waore meistes de luuj zónger kénjer en óngetrouwde. Ouch begoos 't kirmestrein langsem laeg te loupe. Wie gezag, éín gedéílte ging héíves, 't anger gedéílte trók nao de kaffees. Veur de grwatte luuj begoos nóé de richtige kirmes. Zich eine op de lamp sjödde, e dênske maake en veural 'ne houp ouwhoore, sneure, snootere, zéívere en zwa wíer. Bóéte dat, woor ouch euver anger dénger gekalt.

Elsloo kermis 04.JeanJennen

Foto uit collectie Jean Jennen: tieners op weg naar de kermis.

Nog e paar waeke en dan sting d'n óugs veur de deur. De bóére móste luuj maeje óm daobíé te hêlpe. De méíste mansluuj wouwe of móste zich gêt denaevebíé verdeene. Zwa woore hêlpers gevraog veur de vröchte bíéjéín te bénje, veur te daese, veur te húípe, veur 't maake van de míéte en nog mjè van die wêrkskes. Ouch woor al gekalt euver de aerpel-ougs. Daoveur woore veural sterke mansluuj gevraog. Want 't óétdoon van aerpel waor waal 't zwaorste werk op 'n boerderie. De aerpel woore mit de reek óétgedaon. Houw 't énnige daag daoveur lang geraegent dan waor 't óétdoon nog 'n pruim zwaorder. 't Raape waor méístes 't werk van de vrouwluuj en de al grwaater kénjer. Dat sléípe mit de mènjele van 'ne kieloo of twintig waor nóé ouch neet gemaekelik..De aerpel woore laater op de slaagkar gelaaje en nao de boerderíe gevaare.

Zwa zeet geer dat de luuj allezelaeve ómgang waore óm gêt denaevebíé te verdeene. Mit de 3 kirmesdaag prebeerde ze de jèlenj van de gewoon daag te vergaete. Dus woore waal gêt glaaser beer, aelskes, mit of zónger sókkerklötje, Keizerbitter, Franse, ouwe of jónge klaore. bêsse, limmenaat en zwa wier ómgestwatte. Väöl vrouwe pakde zich in dae tíét ouch waal sjookolaat. Die ginge dëks mit e stök of 15 stökker héíves. Cola gaof 't nog neet! Waeme 'n drwèg laever houw, koos zich nóé 'ns goot óétlaote. Dat d'n éin of angere ónger de kar kaom, waor nóé ouch weer neet zwa êrg. Daobíé kaom ouch nog éns dat de méíste luuj roukde wie 'n sjouw die in branjt sting. Mit e jaor of 15 begoos haos eederéín te zwaame. Deegste dat neet dan woorste e bitje sjéíf aangekeeke. Ich höb in dae tíét nwats éíne hwèrre vertëlle wie slech 't rouke waor. Op films van veur 1960 ként geer zeen dat eederein dae in beeld kump, of 'n segaar, 'n segrët of 'n píép in z'ne mónjt haet. En neet alléin mansluuj!

Elsloo kermis 02.JeanJennen

Foto uit collectie Jean Jennen. Zo te zien zijn de mannen op de kermis in Beek. Klik voor vergroting

Effe gêt tösjedoor euver dat rouke. In de jaore vlak nao d'n aorlog waor haos géíne toebak en segrëtte te kríege. Väöl luuj trökke in hunne moostem zêlf toebak. In 't naojaor zaogste euveral ónger de sjop de toebaksblaajer te drwègge hange. De segrëtte van dae tóebak waore aevel richtige knastert. Dan houwste ouch nog buksjèk. Dat waor tóebak van de stumpkes die me weggweej. Die woore opgeraap en dao drèjde me weer segrëtte van. Zwa woor zich op zóndigmörge väöl gevréígelt óm de stumpkes die ónger rwêster bíé de kirkdeur laoge. Dat waor allezelaeve e gemirmel óm die stumpkes bíéjéín te zeumere. Allewiel zou de branjtwaer gebêlt waere es 'n deur van 'ne kaffee aopeging, zwaväöl zwaam kaom dan nao bóéte.
De jóngere ónger uch kénne zich neet veurstëlle wieväöl rouk dan nao bóéte kaom. Wie ich gêt ouwer waor, snapde ich waal wooróm míen mam de kleijer op Maonjdjig-mörge bóéte hing.

En de aovende óm óét te gaon, waore in dae tíét ouch neet zwa laank. Geer mót nog wéíte dat rónjt 12 óére sleetingstíét waor. En 't waor ouch gans normaal dat de vêltwachter dat kónterleerde. In dae tíét waore ouch nog géin friete-bóete. De méíste Aelsenaere houwe dao aevel waal gêt op gevónje. Es ze óét de
kaffees woore gezat, ginge ze neet drêk héíves. Ze trókke dan méístes mit gevrunj mit óm dao de pan mit spek en eijer op te zëtte of nog gêt vlaai te aete. Dan woor 't toch weer 'ne laate.
Mien ouwers höbbe mich vertëlt dat zíé dat ouch deege. Eíne van die vrunj heef zich aevel gêt anges in z'ne geeles. Geer ként 't geluive of neet, mèr dae kaom allezelaeve nao de Groenewald óm de kníensköp aaf te knaage. De mêm maakde haos ummer 3 kníen in 't zóér. In dae tíét woor niks ewêg gegwaijt. En de köp woore bewaart veur dae Aelsenaer. De naam wéít ich waal. Hae haet nog in 't jèste van Haslou gevoetbalt!

Euver de anger 2 kirmesdaag vilt neet mjè te vertëlle. Die waore zwagêt wie de Zóndig.

Kermis vroeger in Gennep (foto's embed van gennepnu.nl)

 

Ich gaon de pin d'rin hóuwe. Pës de volgende kjèr en houw uch goot en gezónjt.

Zónger richtig Aelser plat op sjwal
Greujt 't Holles plat wíe kwal.

Ich wil 't mèr gezag höbbe.

Jo van Sjef van An óét de Hei.


De voorgaande Trampel-verhalen van Jo Cobben kunt u hier lezen >

Voetnoot:
Regelmatig ziet u in de tekst woorden staan met de G in hoofdletters. Zoals bijvoorbeeld liGGe of zëGGe of óéteréínlëGGe.
De schrijver doet dat om duidelijk te maken dat het een klank betreft die het midden houdt tussen een g en een k. Je spreekt het uit zoals "egg" in het Engels.

Cookies
Voor het optimaal functioneren van deze website worden cookies op uw computer geplaatst. Daarbij worden geen persoonlijke gegevens opgeslagen. Door op ‘Akkoord’ te klikken, accepteert u het plaatsen van cookies. Als u cookies weigert, kunt u de website gewoon blijven gebruiken maar dan werken de website of onderdelen daarvan mogelijk niet optimaal.