nlenfrde
  • Op de Berg gezien vanuit Maasberg
  • Op de Berg
  • dorpsstraat elsloo

Trampele in Aelse in de corona-tied -Deel 7 -

Foto boven: embedded met dank aan Jan de Jonge "Van Hoogstammen en Land en Heren van Stand"

Es ich de spaorbrök in Terhaage euverloup, mót ich dëks aan de tíét dénke wie veer mit 'ne tróp kénjer nao de Duuker bíé Gäöl leepe. Dat waor in de fekans of ouch waal op Goonsdigmiddig. Veer ginge dao reigelmjèssig heen óm te speele. Dao houwste de zènjtberg, de keezelberg en de Duuker. Dao kreegste waal 'n paar óére óm.

Veer waore méístes mit 5 pës 10 kénjer. Eederéín dae op sjwal zaot kóos mitgaon. Maedjes en jónges. De laeftíét laog tösje de 6 en 12 jaor. Zwaväöl kénjer bíéjéín zeuke waor gaaróét neet lêstig in dae tíét. In de ómtrëk waore zat femiejes mit 'ne smaer kénjer. Die keeke neet op éíne mjè of minder. Veer leepe of door Katsep en 't Ermsterveljt of door Terhaage langs de Kníensheuvel.

Afbeelding: Guus Peters

Mèr veur veer dao waore koos waal 't ein en anger gebäöre. Veural es de próéme, appele, paere of anger fruit haos of gans ríép waore. Zwaget kooste toch neet laote hange. De méíste van ós wiste sjus wooste zónger flóp get koos plökke of opraape. Veer waore aevel te klein óm aan de tek te kómme óm te plökke. Dus dao mós haos allezelaeve eine de boum inkróépe. 

Bíé gezadde weije woor eine of tsjwè man op de óétkíék gezat. Veur veer aevel 'n wei inginge woor waal de rolverdeiling bespraoke. De grwater jónges móste mit saamegevouwe hènj taenge de stam van de boum gaon staon. De kleinere stapde dan op die hènj en krwap de boum in. Dae plökde dan 't fruit of sjöddelde aan de tek. Zwa veele de appele, paere of wéít ich wat nao óngere. Dae plökker houw waal e grwat naodéíl. Es de boer of 'ne angere minsj de wei inkaom, mós 'r zich óét de boum laote valle of blíéve zitte. Dus dae waor méístal de klos.

Zwa houwste in Terhaage 'n wei van Sjaak van Doorke die ram vol sting mit Merketons. Es veer dao langs leepe kooste neet d'r van aaf blíéve. Verdomme, wat waore die lekker en saapetich. Es ich dao aan dénk, löp mich 't saap nóé nog langs m'n kin. Mèr dao móste allezelaeve goot óétkíéke. Veur Sjaak houwe veer toch waal e bitje strank. Dae leet neet mit zich speele. Es dae dich te pakke kreeg dan waorste nog neet jäörig.

Zwa haet mich 'ne boer op de Staasjewaeg 'ne kjèr te pakke gat. Bíé häöm achter in de hóéswei sting 'ne grwatte nootebóúm. Tóendertíét bestóng 't bäöveste gedéílte van de Jurgestraot nog neet. Dao leep e smaal vootpaat. Goot en waal. Ich waor de wei in gekraope óm mich get neut te "zeuke". Mèr obbéns houw mich dae boer te pakke. Woo dae gezaete haet, wéít ich nóé nog neet. Ich kreeg ze 't jèste óétgebuult. Mèr dóe gebäörde get woo ich neet op geraekent houw. Hae dúude mich 'ne kelder in, deeg de deur toe en deeg ouch nog 't leech óét. Ich wéít neet wielang ich dao gezaete höb, mèr dao bén ich nwats mjè in de hóéswei gewaes. Dat maog geer waal wéíte. Mèr dat effe tösjedoor.

Zwa houwe veer óngerwaeg méístes waal get te knatsje of te aete. Wíer deege veer ónderwaeg ouch waal versjeije speelkes. Bíé de kníensheuvel woor allezelaeve e saortemënt kamp gehouwe. Waeme 't jèste baove waor. Dóé koos toendertíét op 2 meneere nao baove gaon. De méíste van ós wiste waal wat de korste waeg waor. Mèr doe houws ouch van die klótsköp die 't nwats ljèrde.

Vlak nao d'n aorlog ginge veer ouch nog waal 'ns kíéke woo dat pruuses vleegmesjíén óét de loch waor gevalle. Dat waor vlak bíé de Kníensheuvel. Es veer dan wíer nao d'n duuker leepe, móste mit tóére waal goot óétkíéke. Es pas 'n sjóel raenge gevalle waor, koos 't vootpaat waal 'ns gans glitsjetig zeen. En este van dat paat aafglitsjde, kooste waal 'ns deep valle. Omdat de méíste van ós op klómpe leepe waor dat nog gedvjèrlikker. Es veer dan éntjelings bíé d'n Duuker kaome, begoos de eigelikke spas.

De tróp kénjer veel óéteréin. D'n éine ging nao de zènjtberg, d'n angere kraop de keezelberg op. Gelökkig waore dae naodemiddig mèr e stök of 3 kénjer óét 't dörp dao. Zwa houwe veer plaats genóg.

De maedjes ginge sêlje of nwats de keezelberg op. Dao móste allezelaeve goot óét d'n doppe kíéke en ouch verzichtig zeen. Este dao 'ne tórvel maakdes, kóste dich waal éns éin beruike. Bloojende êrm of béin waor niks bezunjers. Veer houwe ouch niks bíé ós óm eine get óm z'n béín of êrm te winjele. Géín plaosters of verbènjt. Waor 't gans erg dan woor waal 'ne "zuuvere"snóefplak gebruuk.

Este baove op de keezelberg waors, kooste neet op d'n vot gaon zitte en zwa nao óngere sjuitere. Dat pitsjde versjrikkelik. Nóé mót ich waal zëGGe dat de keezelberg méístes alléin bíé 't póepverstaeke gebruuk woor.

De méiste verammeseerde zich aevel op de zènjtberg. Dao kooste doon en laote watste wous. Geer mót uch veurstëlle dat dae "berg" 'ne maeter of 15 wag waor en 'ne maeter of 3 breit. Op dat stök stónge géin strúúk of brjèmme. Dao laog alléin mèr zènjt.

Elsloo Kiezelberg Zandberg 1927

Links de Zandberg en rechts de Kiezelberg anno 1927

 

De gezwangste jónges van ózze tróp ginge kuitelentaere nao óngere. Mèr este dat te vlot en te dëks deegs, kooste op e gegaeve ougenblik waal éns nao díene aosem gíege. Dan móste ouch die gelpnaaze effe óétraste. De méíste van ós leepe op dae zènjtberg bêrves. De sjoon en klómpe laoge méístes óngeraan de berg. De grwaater jónges en maedjes prebeerde waal mit tóére de baek mit stéin en têk aaf te sleete. Daodoor kaom 't waater waager te staon. Kaom 't waater wag genóg dan móste de ratte, die in 't bat zaote, óét hun laoker kómme. Dan stónge de jónges gereid om mit klöppele achter de ratte aan te gaon. Ich höb mèr éíne kjèr mitgemaak dat dit gelök is.

Veer deege dao versjeije speelkes wie poepverstaeke en lènjt verouvere. Ouch waore waal jónges die ónger de duuker doorleepe. Mèr dan neet euver 't vootpaat, mèr door de baek. Omdat de klauwe in de baek glaat waore, maakde ze waal éns 'ne sjuiter en woore dan zéíknaat. Zwa erg waor dat ouch weer neet ómdat 't toch good waer waor. Dae drwègde waal.

Déks ginge e stök of 3,4 jónges ouch waal hazelwörm vange. Mit e pwênhènjtje ging dat aevel neet. De hazelwörm waore óngevjèr 40 sentimaeter laank en lêstig te vénje. Ze zaote op die plaatse woo de grónjt ummer naat waor. Este éíne zaogs, houwste 'm nog lang neet gevange. Dat deerke houw 'n vraem gewénde. Este häöm bíé z'ne start pakdes, leet 'r dae los en sjwat 'r ónger de blaajer of tek eweg. Dan stóngste dao te kíéke wie e sjaop, mit de start in d'n hènj. Ingeval datste éíne wous vange, móste 'm allezelaeve aan de veurkènjt pakke. Dat ging waal, want gevjèrlik waore ze neet. Ze zeen óét wie e slengske, mèr 't is eigelik 'ne salamander.

Ich wil nog opgaeve dat de duuker rónjt 1863-1865 gebóet is. De íézere waeg tösje Zittert en Mestreech is in gebruuk genómme in 1865. De brök in Terhaage is in 1864 gebóet. Dat jaortal stéít op de brök aangegaeve.De zènjtberg en de keezelberg zeen laater óntstange. Door grónjtversjuuvinge höbbe ze tösje Aelse en Bunj versjeije kjère liGGe te klwatte óm de reels good vas te lëGGe. Daodoor móste ze väöl grónjt verzëtte. De zènjtberg en de keezelberg zeen aangelag rónjt 1927 bíé de aanlëG van de kenaal. Trouwes, de zènjtberg is neet mjè te vénje. Dae is ram toegegreujt mit geströp, óngerhout en búim.

Es 't tíéd waor óm héíves te gaon, woore de sjoon en klómpe bíéjeingezeuk. Vraog mich neet wie veer wiste dat 't tíéd waor óm héíves te gaon. Géíne houw 'n horlaozje en toch waore veer meistes op tíéd bíé ós. Soms kaome veer waal 'ns te laat in de Groenewald. Es veer door 't Ermstervèljt trukleepe en 't waor jus ougstíéd dan koos 't gebäöre dat veer ouch nog 'n aamelank ginge zeumere. De méíste kénjer waore veural aafgevaeg op têrf. Dao woor wëk van gebakke.

Este mit e stök of 10 man begoos te zeumere dan houwste al vlot get zange bíéjéín. Bíé 't zeumere woore de aore opgeraap die op 't lènjt laoge. Dao woore dus haos géin aore óét de bössele getrókke. 'n Zang waor 'ne wösj têrf of kaore dieste mit éín hènjt koos vashouwe ónger de aore. Kooste de zang neet mjè vashouwe dan woor de zang mit strwè bíéjéín gebónje.Dao waore allezelaeve jónges en maedjes die waal mitzeumerde mèr die de zange dan aan 'ne angere gaove. Veural de kènjer van de femiejes mit väöl kènjer wolle die zange waal höbbe. Dao waor ouch e gezëGde: 10 zange is 'n bössel.

Ouch deege veer mit tóére effe tösjedoor nog e pötje poepverstaeke. In die húíp mit 8 of 10 bössel. kaore, terf, gaes of haaver kooste dich sjwan verstaeke. Es 'ne houp waal éns ómveel, waor 't de sjout van degeene dae die húíp houw opgezat veur te drwègge. Veer waore neet hènjig en sterk genóg óm de bössele weer rechop te zëtte.

Kaome veer énjtelings in de Groenewald dan woore de méíste kénjer effe 't "óngerstebaove" gehouwe óm de zènjt en anger nöttigheit óét de kléíer te sjöddele. Gewêsje woor géíne. "Wêsjdaag"waor allein op Zaoterdig. En toch waore de méíste kénjer en luuj gezónjt. Zwa zeet geer mèr weer datste ouch zónger TV, playstation en anger moderne dénger d'n tíéd good kéns ómkríége. 

Pës de volgende kjèr..

Mit de kómplemënte van Jo van Sjef van An óét de Hei (van de Platte Aelsenaer) 


De voorgaande Trampel-verhalen van Jo Cobben kunt u hier lezen >

Voetnoot:
Regelmatig ziet u in de tekst woorden staan met de G in hoofdletters. Zoals bijvoorbeeld liGGe of zëGGe of óéteréínlëGGe.
De schrijver doet dat om duidelijk te maken dat het een klank betreft die het midden houdt tussen een g en een k. Je spreekt het uit zoals "egg" in het Engels.

Voor het optimaal functioneren van deze website worden cookies op uw computer geplaatst. Daarbij worden geen persoonlijke gegevens opgeslagen.
Door op ‘Akkoord’ te klikken, accepteert u het plaatsen van cookies. Als u cookies weigert, kunt u de website gewoon blijven gebruiken maar dan werken de website of onderdelen daarvan mogelijk niet optimaal.