nlenfrde
  • dorpsstraat elsloo
  • Op de Berg
  • Op de Berg gezien vanuit Maasberg

Trampele in Aelse in de corona-tied -Deel 5-

Wie ich éin van dees daag door Katsep trampelde, ginge míen gedanke weer truk nao de wéntjertíéd es míéne pap hóésslachtinge ging doon.
Ich maogde mit tóére waal èns mit gaon. Dan mós ich van de mam 'n liefke êkstraa aantrëkke. Die waore allezelaeve gestrik van de wol die de mem gespónne houw op häöre spéndrik. Dat deeg die allezelaeve in de wéntjer. Nóé mót ich debíé vertëlle dat die liefkes jeukde dat 't verrëkde. Mèr good en waal.

Good ingepak ging ich dan mit de pap nao 't jèste adres woo 'r e vêrke mós slachte. Waor dat bíé 'ne partekeleer dan waor dat gemaekelik. Dao hoofde de pap neet nao 't good vêrke te zeuke.
Bíe 'ne boer, woo méístes mjè vêrke in 'ne stal zaote, mós 'r 't gooje vénje. Dat waor dan 't vêrke dat al laevendig gekäört waor door de käörméíster. Dan waor 't waal lêstig óm 't good vêrke te vénje.

De stel in dae tíéd houwe géin lampe. Dus in d'n duustere mós 'r dan 't good vêrke vénje. Hae ging de stal in mit 'n zeil van óngevjèr 'ne maeter of 5. Dan begoos allezelaeve 'ne houp remtemp veur 'r 't good vêrke gevónje houw. Waor dat gelök, dan kaom 'r nao bóéte en houw 't vêrke 't zeil óm 'ne achterpwat. Hae maakde dan 't zeil vas aan 'n sjarneer van de deur. Hae mós dan ouch nog kónterleere of 't vêrke neet breustich waor. Waor 't breustich dan maogde dat vêrke neetgeslach waere.
Wat is breustich? De kat is grauw, d'n hónjt is luipsj, 't vêrke is breustich, de koo is speelich. Allemaol gesnap?

Vlak nao d'n aorlog houw de pap nog géí sjeetapperaat. Dan woor 't vêrke laevendig de kael doorgesneeje. Hae mós dan hulp höbbe van zeeker tsjwè sterke mansluu. Om te beginne trókke ze 't vêrke óm en ginge mit z'n dríeje drop zitte. Dan sneej de pap 't vêrke de kael door en begoos 't vêrke te blooje. Dat blood houwe de luu nwèndig óm pannas of bloodwoos te maake.
Dat blood woor dan door éíne opgevange in 'ne kómp. Waor de kómpo vol dan woor 'r ómgesjöt in 'ne top. Degeene dae 't blood opving, mós aevel mit éí hènjt in d'n top blíéve reure. Anges woor t blood stíéf en koos 't neet mjè gebruuk waere.

Elsloo Streekmuseum Elsloo huisslacht

Thuisslacht in Elsloo begin vorige eeuw (Foto Streekmuseum Elsloo)

Ongertösje sneej de pap mit tóere nog 'ns in de kael van 't vêrke en pómpde hae mit 'ne veurpwat. Dan bleef 't blood good loupe. Waor 't vêrke óétgebloojd dan kooste de mansluuj vertrëkke.
Om de haore van 't vêrke aaf te kríége, kooste 't branne of breuje. Branne deege ze mit kaore-strwè dat inein gebónje waor in bösselkes van óngevjèr 6 of 7 centemaeter doorsneej. Dat woor dan in branjd gestaoke en daomit woore dan de haore verbrand.
Breuje deege ze mit kaokend waater dat euver 't vêrke woor gesjöt. Dan kooste de haore mit e sjerp mets aafsjaere. 
Míéne pap haet nwats vêrke gebrand. Hae haet allezelaeve gezag dat 't vleisj 'ne bíésmaak kreeg van 't branne.

Dus waor 't vêrke óétgebloojd, dan begoos de pap heit waater euver 't vêrke te sjódde. Daonao begoos 't sjaere. Hae gaof mich dan ouch e mets en zag altíéd : van dich aaf sjaere en neet op dich aan. Dan kénste dich neet in d'n vinger sníéje. Waor éíne kènjt van 't vêrke gesjaore, dan woor 't ómgedrèjt. Mit en mit sjödde de pap obbenuuts héít waater euver 't vêrke.

't "graof" sjaere deeg de pap mit 'n saortemënt häöreke. Dus 't "naosjaere" gebäörde mit e mets. Aan dat häöreke waor aan éíne kènjt 'ne haok. Daomit maogde ich dan de "sjoon" van 't vêrke óéttrëkke. Die "sjoon"waore de naegel aan de pwet van 't vêrke. Ich mós dan allezelaeve helle óm die óét te trëkke. Lökde dat neet, dan zag de pap dat ich nog get mjè bräödjes mós aete.
Waore alle haore aafgesjaore, dan woor 't vêrke op z'ne rök op de slachlödder gelag. Ich mót waal nog debíé vertëlle dat ouch genóg koud waater gebrúúk woor óm 't vêrke good aaf te speule en zuuver te houwe. Geer ként uch dan ouch veurstëlle datste verrëkdes van de kou hënj.

Good. De pap houw 't vêrke dus gesjaore op z'ne rök op de slachlödder liGGe. Dat waor 'n epaarte lödder woovan de veurlëste spraot aan beitskèntje óétstwak. De pap maakde nóé 't jèste de achilleszeen van de 2 achterpwêt los. Dao móste 't vêrke mit ophange aan de lödder. Daonao sneej 'r 't vêrke vanaaf 't votlaok pës tösje de veurpwêt aope. Dan sjuufde hae éin achilleszeen euver 'n spraot van de lödder. De 2e achterpwat waor neet zwa gemaekelik vas te maake. Dóé mós 't vêrke gans óétéín dúuje. Waor dat gelök, dan woor de lödder mit 't vêrke rechop taenge 'n móér gezat.
De pap zag dan waal taenge de luu dat ze de lödder op 'n plaats móste zëtte woo de kat of d'n hónjt neet d'r aan kós kómme. Ouch maogde ze 't vêrke neet bénne zëtte want dao waor 't te wêrm. 't Vleisj mós 24 óére aafsterve.

Nóé sneej 'r de dêrm, de laever, de lónge en de anger óngerdéíle los. Hae pakde 't gans zooitje in z'n êrm en lag 't op 'n taofel. Dan pakde hae z'n bíél en heef de kop van 't vêrke middedoor. Hae gweej e paar töp koud waater euver 't vêrke en maakde 't good zuuver. Hae maakde 't vaerevët los en vouwde dat sjwan aope op 't vêrke. Ouch sneej 'r de peezerik los en gaof dae aan éíne dae stóng te kíéke. "Hang dae mèr in 'ne boum veur de veugel. Die löste dat waal", zag 'r debíé.

Ich kreeg allezelaeve de blaos van 't vêrke. Die woor 'ne daag of veer gedrwêg. Daonao woor ze opgeblaoze en ginge veer demit voetballe. Es veer gelök houwe, ging ze 'n uurke mit veur ze kepot waor. Wat wilste anges. Voetballe deege veer vlak nao de aorlog mit ós klómpe. De blaos woor veur d'n aorlog nog gebruuk veur de fóékepot. Daegene dae neet wët wat 'ne fóékepot is, ként dat in de Platte Aelsenaer vénje.

Kinderen met een foekepot (rommelpot in 't Nederlands) Foto embedded met dank aan Gemeentenieuws Groesbeek.

Nóé begoos de pap mit de gedêrms die op de taofel laoge. Hae sneej de lónge, de milt en de gal van 't gedêrms aaf, gweej 't op de grónjt en zach dat ze dat móste óngergraave. De laever, 't hart, de maag en neere sneej 'r los en hing dat mit 'ne vleisjhaok aan de lödder bíé 't vêrke. Die mós de käörméíster höbbe es 'r vandaag of mörge kaom käöre. De méíste luu houwe de dêrm nwèdig veur woos te maake. Hae gaof aan wie ze de dêrm móste zuuver maake.

Méístal drónk de pap nóé 'n tas koffe, zeukde z'n gesjèr bíéjéín en maakde 'n aafspraok wíenjè ahe trukkaom óm te stökkere. Ouch roukde hae zich 'n segret. In dae tíéd roukde haos eederein. Dan stapde hae op z'ne fits en voor nao de volgende klènjt.

's-Angerendaags ging 'r dan truk óm te stökkere. Hae begoos dan de kortelëtte te hóuwe, haolde de knaok óét de sjénke, sneej de zíeje spek in zwa 'n stökker wie de luu dat wouwe höbbe. Luu die 'ne paekelbak in de kelder houwe, deege 't vleisj dao-in. Dat vleisj mós dan 6 waeke drin blíéve liGGe. De pap kónterleerde allezelaeve of de paekel good waor. Waor de paekel neet sterk genóg dan houwste kans dat de vleege op 't vléísj kaome. En dan ging 't speel aan de gang. Dan kós 't gebäöre dat nao 'n waek of 6 de maaje op en in 't vleisj zaote.

Luu die géíne paekelbak houwe, maakde 't vleisj in glaazer in.
Ouch waarsjúuwde hae de luu allezelaeve dat ze 't vleisj ummer in 'n kössteek móste doon, es ze 't ginge drwêgge. Deegste dat neet, dan houwste kans dat dan ouch maaje in 't vleisj kaome.
Zwa gaof 'r ouch raod wíe de luu pannas, bloodwoos, laeverwoos en zwa móste maake. 
Alles bíéjein, slachte en stökkere, dóérde óngevjèr tsjwè en 'n hauf óer. Hae bäörde veur dat werk dan 5 gölje.

Houpelik höb geer weer get geljêrt euver dae gooje ouwe tíéd.

Mit de kómplemënte van Jo van Sjef van An óét de Hei (van de Platte Aelsenaer)

 

De voorgaande Trampel-verhalen van Jo Cobben kunt u hier lezen >

Voetnoot:
Regelmatig ziet u in de tekst woorden staan met de G in hoofdletters. Zoals bijvoorbeeld liGGe of zëGGe. De schrijver doet dat om duidelijk te maken dat het een klank betreft die het midden houdt tussen een g en een k.
Je spreekt het uit zoals "egg" in het Engels.

Voor het optimaal functioneren van deze website worden cookies op uw computer geplaatst. Daarbij worden geen persoonlijke gegevens opgeslagen.
Door op ‘Akkoord’ te klikken, accepteert u het plaatsen van cookies. Als u cookies weigert, kunt u de website gewoon blijven gebruiken maar dan werken de website of onderdelen daarvan mogelijk niet optimaal.