nlenfrde
  • dorpsstraat elsloo
  • Op de Berg gezien vanuit Maasberg
  • Op de Berg

Trampele in Aelse in de corona-tied -Deel 27-

Foto's boven: de Duuker in het Bunderbos, aan de voet van de Zènjtbêrg (Zandberg) en de Keezelberg (Kiezelberg)

Op 'ne sjwanne zoomer-mörge, ich waor al op veur Ozzelivvenhjèr de klómpe aanhouw, zaot ich in de Hwagge Bosj op 'n bank. Ongerwaeg houw ich al 'n vlöch króénekraane gehwèrt. In d'n hauve-duustere koos ich ze neet zeen. Aevel, door 't rabau dat ze houwe gemaak, wis ich dat 't króénekraane waore. Bie 't Kruus aan 't Ermstervêljt houw ich 'ne spêch gehwèrt. Dae waor al op 'ne boum aan 't róffele of z'n laeve devan hing.

De méíste deere waore al veur mich óét hun nës gekómme. Ze waore zich aan 't aafmaore óm hun jónge en zichzêlf aan de vraet te houwe. Ich väölde mich e bitje sjöldig dat ich laater op waor wie zíé. Trouwes,de jèste veugel die ich gezeen houw, waore e paar pinkers en e hëGGeklwêtje in 'ne kónkernöl. Door 't vêljt vaegde ouch 'ne haas de Ljègge Bosj in. In 'n wei laoge ëttelikke, naeringentaere, zwart-wit gevlêkde keu. Op 'ne wéíje-paol zaot 'n krauw mich, nogal vrêch, aan te kíéke. Anger krauwe zaote in de wei en waore de koo-flatte, tösje de krauwepwèt, aan 't kónterleere op maaje en peerlinke. Wíét ewêg hwèrde ich 'ne hónjt beele. Nog wíer ewêg tufde 'ne bwat door de Kenaal. 

Mèr goot en waal. Nóé waor ich mich gêt aan 't raste op die bank bíé d'n Duuker in Gäöl. In 't geströp zaote 'n pruim bíeméíze en éíne mêrkef. Dae lêste rêmptemde drop los, dat waor neet sjwan. De sjebíemkes flötde taenge-ein op of de waerelt zou vergaon. 'n Eikkaore sjwat door de búim. De straole van de zón begooste zich door de blaajer van de búim en de strúúk 'ne waeg nao de  grónjt te zeuke. De Heemelbaek, die e paar hóndert maeter hwaager begoos, klaaterde ómljèg en struimde wier ónger de Duuker door nao 't kestjèl in Aelse. Door 't leech van de mörge-zón glinsterde 't waater zwa êrg dat 't píen deeg aan m'n ouge. Ich ging achter-euver hange taenge de laen van de bank en pitsjde m'n ouge toe. En begoos te "druime"

De Zènjtbêrg (links) de Keezelberg (rechts) rond 1930 (foto Streekmuseum Elsloo) Overgebleven en achtergelaten materiaal bij de aanleg van het Julianakanaal.

Wie ich zwa 'n 75 jaor geleeje kuitelentaere de Zènjtbêrg aaf kaom. Of rónjtleep op de Keezelberg. Mit m'n vrunj de grwaatste spas houw. Ich wónjerde mich dat ich dat nog zwa goot veur de geis koos haole. Nóé zaot ich híéje mit m'n ouw versleete en kraakende knäök. Ich zouw van ze laevesdaag die "berg" neet mjè opkómme.
M'n gedanke ginge ouch truk nao Oktwaber,ês 't hêl gewènjt houw. Es de kestaanjele aafgevalle waore en ich mit de pap kestaanjele kaom raape. Dat die verrèkde buuze mich in m'n hènj stwaake. Ich mit de pap héíves leep mit 'ne zak kestaanjele achter op z'ne fits. Die veer dan in de wénjtjer 't saoves bíe de brannende kachel sjèlde en ós nao bénne heeve. Dat veer zwa tevreeje waore mit wat veer houwe en zaote te laeze of nao de radio waore aan 't lóéstere. De mam líefkes en stupkes zaot te strikke mit de wol die de mêm op häöre spéndrik gespónne houw. Dat veer behóuve die kestaanjele ouch nog gewoon neut en asseneut houwe en appele en paere óét de kêlder, zwa wie köllemênkes, Franse zóere en rwai renëtte. Wie 'ne lektrisse trein langs kaom, kaom ich weer bíé m'n poozetieve. De zón begoos al mjè wêrmde aaf te gaeve.

Elsloo Bunderbos 2dutchieslove2travel.nl 01

Bunderbos (foto met dank aan Hans en Nancy Janssen van 2dutchieslove2travel.nl)

Ich drèjte 'ne klauw, dae ónger de bank laog, óm. Versjeije meulevêrkes, aomzéíke en e paar pitsjtange maakde dat ze ewêg kaome. Vreuger waor dat ongesíéfer neet te tëlle. Effe wier waor 'n aester tösje de blaajer nao, wéít ich wat, aan 't zeuke. Ouch de peepele begooste zich hie en dao te reure. 'n Sjwan, sjíétgael , vlwag 'ne assenoote-stróék in.
Effe wier sting 'ne kestaanjeleboum. Tösje de haufrotte búuze waore e paar maelders nao peerlinke of anger óngedeerte aan 't zeuke. Ongerèns veel mich gêt op en kaom de mismoot aan m'n príe. Miljaar, woo waore de pötters, woo waore de lwèwerikke, woo waore de goutmaelders, woo waore de síeskes, de mösje, de kwikstêrtjes, de graasmösje en gaot zwa mèr door.
Nóndetenaer, woo waor al dat óngesiefer, keevers, wörm, rópsje en zwa wíer van vreuger. Géin preekaere, géin Juni-keevers, haos géin huijwaagels, géin spénne. Wat höbbe veer toch de lëste jaore de waerelt nao de verdommenis gehólpe. En alléin mèr veur de höb en de kríég. Híé sjéí ich euver óét. Geer maog dénke wat geer wilt.
Ouch zaog ich nog e paar gael kirkesleutele. Die waore gêt aan de laate kènjt veur de tíét van 't jaor. De räök van 't stinkkróét hing nog in de loch. Ongerwaeg houw ich gezeen dat de pispötjes al óétgebleujt waore. Door de blaajer van de búim haer, zaog ich 'ne buizerd door de loch zweeve. Mit tóére leet 'r 'n saortemënt sjrèf hwèrre. Hêlgekómbêrves wat 'n rös.

Elsloo Bunderbos ARKnatuurontwikkeling 02

Elslooërbos (foto met dank aan ARK Natuurontwikkeling)

't Woor tíét óm wier te trampele. Ich leep hjèl verzichtig ónger d'n Duuker door. Op versjeije plaatse waor 't glitsjetig. Léngs van mich laog de Keezelbêrg. Wie ich in de tringel van de Zènjtbêrg kaom, zaog ich dae neet mjè. Dae waor gans tóegegreujt mit búim en strúúk. Ich leep nao de Kenaal. Taenge de díék stinge 'ne
smaer Mariahènjtjes in de bleuj. Jaore houw ich ze neet mjè gezeen.. Nóé waore ze gelökkig weer truk. 

Elsloo Bunderbos 2dutchieslove2travel.nl 03

Daslook nabij de Duuker Bunderbos (foto met dank aan Hans en Nancy Janssen van 2dutchieslove2travel.nl)

Ich begoos de díék op te loupe. Dat ging mich aevel neet goot aaf. 't Waor mjè sjraavele ês gêt anges. Gíegentaerent nao m'ne aosem, mós ich baove op d'n díék weer êffe raste. Dóe begoos ich nao Aelse te loupe. Gaonentaere mós ich trukdénke wíe ich mit de pap in de fekans mit maogde óm te vésje. De pap houw allezelaeve nachsjich op de Kóel. Dus op Maondjig houw 'r de ganse daag tíét, ês géin anger wirkskes gedaon móste waere. Vanaaf Mestreech kaom 'ne bwat achter mich op. 't Waor zwa 'ne kemèijer van 3700 tón. Wie 'r langs voor, zaog ich dat 'r 't waater waal éíne maeter ómljèg trók euver de batklauwe. Wie dat waater weer truk kaom, ging 't waal éíne maeter hwaager en naom de rotzooi, die dao laog, mit 't waater in.
Dóe mós ich weer zwa 'n 75 jaor truk dénke. In dae tíét kaome haos allezelaeve stoum-sléípbwèt door de Kenaal. Die trókke dan tösje de 4 en 7 bwèt achter zich aan. En die bwèt waore tösje de 200 en hwagóét 600 tón Zwa 'n sléíp vóór zwa langsem datste dae trampelentaere koos bíéhouwe. Dao kaome haos géin gölfkes op 't waater. Daodoor kooste ouch gewoon doorvèsje. 

Elsloo Julianakanaal jaagpad herman gerards logiesopdrsjeet

Jaagpad langs Julianakanaal, op de díék (Foto Herman Gerards, Logies Op d'r Sjeet)

De pap haet dóe getrach mich 't vésje bíé te brènge. Wíe ich pas mit maogde gaon, haet 'r mich geljèrt wíe me op aubele, gäövies, steekelbaerskes en judde mós vésje. Laater, wíe ich gêt ouwer waor, begoos 't grwatte wirk. Dóe kaome de rötsje, rjèssemme, kêrp, bêrf en zwa wíer aan de bäört. Hae ljèrde mich wienjè me "dreiger" mós vésje. En welke angele en stöp me mós gebrúúke. En veural wat aan d'n angel mós kómme óm get te vange.
In dae tíét woore haos alle gevange vésj mit héives genómme óm op te aete. Trouwes 't waater waor ouch nog gans sjwan en zuuver. Euver éin meneer van vèsje wil ich nog êffe wíer ingaon. Naamelik rjièpe óétlëGGe. Geer zult uch waal achter de hwarre krêtse en uch aafvraoge wat is dat. Dat waor eigelik struipe en waor ouch verbaoje. 'n Rjièp waor 'ne lange snaot mit waal 5 pës 10 versjeije angele. Aan die angele kaom dan versjillende saorte aos. Zwa wíe peerlinke, gekaokde aerpel, maaije, stökskes vésj, gekaokde têrf, kêmp en wéít ich wat nog mjè. Eedere vésjer houw aevel z'n eige aos wat 't bëste waor. En dat woor ouch neet wíer vertëlt. Dat verstéít zich.
Wíer woor 'ne bónk lwat aan de snaot gebónje. Dan woor dat in de Kenaal of de Maas gegwait en aan 'ne stróék vasgebónje. Gemeinlik deege de vésjers dat taenge d'n duustere. Omdat 't verbaoje waor, mós dat hjèl stikkem gebäöre. Daoróm waor me geméínlik mit 2 man. Zwa koos éíne op de óétkíék staon. Mèr de méíste vésjers wiste waal woo de vêljtwachter en de kemíéze óéthinge. Sangerdaags, gans vreug, woor dan de rjièp ingehaolt. En mèr hóúpe dat gêt draan hing.

Elsloo vissen HSV Juliana

Vissen in Julianakanaal en Maas (foto's met dank aan HSV Juliana Elsloo)

Wie ich in Aelse kaom, mós ich ouch weer aan de bwèt dénke die de Pruuse in September 1944 houwe laote zénke. En dóe veel mich nog gêt in. Versjeije maonje nao de bevriejing waore veer mit e man of 6, 7 aan 't poépverstaeke in de Groenewald. Op e gegaeve moomënt kump Dirk van de Sjipper(v.d.Horst} mit e gewaer van achter 't Krúús, dat op d'n hook van de Steinderwaeg-Mauritswaeg steit, óét. Bíé dat Krúús stinge e stök of drie dênne. En dao tösje waor dat gewaer door 'ne Prúús verstaoke. In optoch woor dat gewaer door ós door de Groenewald gedraage. Aevel, lang dóérde dat neet. Ich méín dat de pap van Jo van Geven dat gewaer van ós aafgepak haet. Daezelfde daag zaog ich de vêljtwachter bíé Geven nao bénne gaon en êffe laater mit 't gewaer euver de Kaolwaeg richting Aelse loupe.

Dar waor 't veurluipig. Ich houw de pin drin.

Zónger richtig Aelser plat op sjwal
Greujt 't Holles plat wie Kwal.

Ich wil 't mèr gezag höbbe.

Jo van Sjef van An óét de Héí..

 

Bezoekersinfo

Openingstijden

Dinsdag t/m Donderdag 13.00 - 16.00
Zondag 14.00 - 17.00 uur

Op afspraak

Groepen en scholen

Locatie

Op de Berg 4 - 6
6181 GT Elsloo (L)

Contact

Email:
Telefoon: 046-4376052

Streekmuseum route
Cookies
Voor het optimaal functioneren van deze website worden cookies op uw computer geplaatst. Daarbij worden geen persoonlijke gegevens opgeslagen. Door op ‘Akkoord’ te klikken, accepteert u het plaatsen van cookies. Als u cookies weigert, kunt u de website gewoon blijven gebruiken maar dan werken de website of onderdelen daarvan mogelijk niet optimaal.