nlenfrde
  • Op de Berg gezien vanuit Maasberg
  • Op de Berg
  • dorpsstraat elsloo

Trampele in Aelse in de corona-tied -Deel 25-

Effe gêt veuraaf. Geer mót wéíte dat op 1-1-1950 in de geméínde Aelse 3472 luuj woonde. Dao mótte ca. 700 luuj óét Maes van aafgetrókke waere. Dus in Katsep, Terhaage en Aelse woonde dóe ca. 2700 luuj.

Ich gaon nóé trachte te besjríéve wíe me in de jaore 1946-1950 de Zóndig ómkreeg. Ich slaon 1945 euver ómdat in dat jaor de luuj zich bíéjéín móste raape van de jèlénj van d'n aorlog. Ze móste zich weer gewénne aan e gewoon laeve zónger ällerhènj verbooje van de Pruuse. Ouch de méíste vereiniginge móste weer gans euvernuuts beginne. Ze waore óf door de Pruuse verbooje óf houwe zich neet aangeslaote bíé de "kultuurkamer".
|Ouch maogde me weer urges haer gaon zónger vergunningen. Zwa gemaekelik waor dat aevel neet. Dao waore haos géin bösse en ouch de treine voore zwa goot ês neet. Dus alles mós mit de fits (mit hêl bènj) of mit de laere tram gebäöre.

Geer mót waal nog wéíte dat de vríeje Zaoterdig pas rónjt 1960 gekómme is. Daoveur woor "gewoon" minstes 48 óére de waek gepoejak. Mjè óére sjofte waor ouch géin óétzunjering. Dus 6 daag de waek. 
Truk nao de Zóndigmörge. Allewiel kénste pës 'n óer of tjièn e kenón aafsjeete en dan raakste in 't dörp haos nog géíne. Zeen väöl te meug of wéíte toch neet wat ze mótte aanvange mit hunne laege tíét.

Dat waor dóe gans anges. Om hauf zeeve smörges waor de vreugmës woo al 'ne ganse smaer Aelsenaere haer ginge. Waeme kaom al zwa vreug óét z'n nës óm nao de kirk te gaon? De grwaatste gróp waore de boere die hun vjè en bjèste móste verzörge. 

En ouch de dóévemëlkers waore mit tóére al zwa vreug op. Dat laog aan de vlöch van de dóéve. De jèste vlöchte begooste in 't vreugjaor. Dat waore dan nog de korte van 100 pës 250 km. Dan wiste de dóévemëlkers wíe laat de dóéve truk waore. Laater op 't jaor woore de vlöchte langer en waor de tíét dat de dóéve op de slaag veele neet goot te beraekene. Dao mót aevel ouch nog gezag waere dat haos geine 'ne teelefoon houw. De méíste berichte ginge door 't dörp volges wat de luu van zëkweurt houwe. En die waore ouch neet allezelaeve waor. Es de dóéve door slêch waer laater gelos woore ês van te veure aafgespraoke waor, zaote de mëlkers veur de hónjt z'n klwatte op of ónger hunne spíeker te wachte. Mèr ze bleeve paol houwe.

Daobie mót geer ouch nog bedénke dat in dae tíét hjèl väöl luuj dóéve houwe. Dao waore tóendertíét taenge de 130 richtige dóévemëlkers in Aelse. Dus in eeder straot woonde nogal gêt leefhöbbers. Zwa wíe gemeinlik woor ónger die leefhöbbers genóg gezeivert en gesnootert, Dus ouch al ónger de vreugmës. De méíste stinge toch bóéte of in de aere van de kIrk. Pestwar of keplaon leet ze mèr gewaere. Dao waor toch niks aan te doon. Gemeinlik woor door de luuj die bóéte stinge ouch nog waal e segrëtje gerouk. Waore ze nao de kemuune gewaes dan heeve de méíste aaf en bleeve neet wachte op de Zaenge op 't ènj van de Mës. Lichelik houwe ze die ouch neet nwèdig.

Mèr goot en waal. Wat deege die dóévemëlkers nóé op de Zóndigmörge nog mjè. Woor 't tíét dat de dóéve op de slaag zouwe valle dan zatte ze zich op 'ne aafgedankde stool in de moostem op 'n plaats woo ze de spíéker goot in de gaate kooste houwe. Es 'n dóef op de slaag veel dan mós ze waal nog nao bénne gaon. De mëlker mós e saortemënt rubbere réngske van 't pwêtje van de dóef haole óm de tíét van aankóms te klokke. Eedere mëlker houw z'n eige meneer óm de dóef nao bénne te lokke. 't Verstéít zich dat zíen meneer de bëste waor.
D'n éíne mëlker sjöddelde mit e laeg blikske Buisman, woo nóé käöringe têrf of kaore inzaote. D'n angere houw 'n anger blikske, dat dunner of dikker waor, woodoor 't gelóét anges waor.

D'n angere mëlker flötde op de dóéve óm ze nao bénne te kríége. Weer 'ne angere gebruukde z'n stöm óm ze te lokke. Dae reep dan gezadde weurt. Die mëlkers zwoore bíé stéin en béin dat de dóéve die weurt verstinge. Woonde tsjwè of nog mjè mëlkers naevenéín dan woor de tíét ouch nog verbrach mit móele euver hun bëste píepers en jäörige. Of euver dae goojde häöre of zíéje. Of euver dae vaale of dae sjwanne sjêk. Of euver dae häöre mit z'n sjwan slaeg. Leepste rónjt de tíét dat de dóéve móste valle door 't dörp, dan hwèrde me dus eín van dees "lokgelóéde". En géíne Aelsenaer haolde 't in z'ne kop óm dao-euver te klaage. Móste allewíel veur kómme.

elsloo duivensport

Om dit sjapieter aaf te maake, kóm ich nóé op de klok, die me nwèdig hóuw óm de tíét van aankóms vas te lëGGe. Zwa vlak nao d'n aorlog koos zich haos géíne permeteere zwa 'n klok aan te sjaffe. Dus de vereiniging, ich mein in Aelse de Eendracht, gaof aan gêt leeje 'n klok. Zwa 'n klok woor dan door versjeije leeje gebruuk. In de Groenewald mós me nao Sjaakste Vranken op de Kaolwaeg gaon óm te klokke. Dao kreegste dan 'ne gezadde aaftrëk van tíét veur. Dus woor eine gezeuk dae 't hêlste koos fitse. Want eeder sekonde tëlde, dat verstéít zich.
Dao kaom ouch nog bíé dat d'n ein of angere mitdeeg óm te póele. Dus te wëdde. Al ging dat méístes mèr óm e paar knabbe. Ich wéít géíne mieter euver de príes die óétgekjèrt woore. Mer ich höb nwats gehwèrt dat 'ne mëlker steinriek is gewoore.mit póele.

Op Dónderdig- of Vríédigaovent zaogste de mëlkers mit hun körf vol dóéve achter op de fits nao Willemke in Katsep gaon. Ze ginge dao hun dóéve brénge veur de kómmende vlöch. Die ginge méístes nao Frankíék. Zwawie Orleans, Dax en anger plaatse. Mèr ouch nao Barcelona.

Effe gêt tösjedoor dat mit dóéve te maake haet. Vanaaf de Kaersmes 1948 woor de Groenewald ingedéílt bíé de Parochie Nieuwdorp. Dao waor e nuuj Kirk geböet. Veer móste dus nao de Kirk in Nieuwdorp. Dat waor trouwes ouch e stök korter bíé ês de ouw Kirk in Aelse. Dus op 'ne zóndigmörge staon ich achter in de Kirk. Zitte gaon ging neet. Zwaväöl luuj ginge dóe nog nao de Kirk.

Mèr goot en waal. Veur mich stéít 'ne vreunjt dae e jaor of tsjwè ouwer waor. Door de róéte van de Kirk sjeen de zon op de haore van dae vrunjt. In dae tíét kaom de "brillantine" in de mwade. En wat gebäört bíé dae vrunjt? Hjèl langsem begint de "brillantine" langs z'n haore in z'ne nak te lóúpe. Lichelik door de wêrmte van de zon. Mèr "brillantine" waor 't neet. Nei, en nog èns nei. Dat waor dóévevët!! Väöl femiejes kooste zich géin richtig haorvët permeteere. Slachde me dóéve dan woor gêt vët van de dóéve gesmoljte. En dat woor veur haorvët gebrúúk. Nóé mót geer dao neet euver lache. Dat waor in dae ermeujigge tíét gewoon. Euveral zeukde ze dènger die baeterkoup waore es in de gesjäfte.

Laot ich mèr wier gaon euver de Zóndigmörge. In dae tíét waor rónjt hauf näöge nog 'n Mës en óm tjièn óére de Hwamës. En de Kirk zaot ouch dan harstikke vol! Zwa taenge tjièn óére begooste de kaffees vol te loupe mit mansluuj die zich eine ginge pitsje. Bie Sjollie, de krómme Krjèmmer, bíé Willemke, Frits Lemmes, d'n Dobbele, Jantrien, d'n Dikke, de Sjièpper, Haarie d'n örgel, de Reul en nog gêt angere, heele de luuj zich aan de gang mit allerlei zaakes. D'n éíne drónk zich 'ne pils, d'n angere 'ne franse , 'ne ouwe of jónge klaore, 'n aelske, mit of zónger e sókkerklötje. Limmenaat of gêt anges woor haos neet gedrónke. Trouwes in dae tíét kaome op Zóndigmörge alléin mèr mansluuj in de kaffee. Géín vrouwluuj. Wat 'ne tíét!!!!

elsloo duivensport2

De vrouwe móste de middig vaerdig maake. Friete-bóete of zwa gêt bestinge neet. 'n Konsómpse kosde dóe e kwartje of zwagêt. Segrëtte 60 pës 70 cent 't pêkske van 25 stök. Dao waore aevel ouch nog luuj die hunne eige tóebak maakde, dae ze in hunne moostem houwe getrokke. Eige mêrk: genaamd : knaster.
Mèr rouke waor in dae tíét gans normaal. Deeg éíne dat neet, dan woor gevraog of 'r krank waor. De segrétte en segaare ginge de loch in of 't veur niks waor. Dao ként geer uch gaaróét géin veurstëlling van maake. 't Waor allezelaeve blauw van de rouk. Bíé de luuj bíé hun en ouch in de kaffees Grupkes waore aan 't tóppe, angere deege zwaegele, weer angere waore aan 't boume.of 'n anger kaartspêlke. En dao woor mich gêt geouwhoor. Dat gaef ich uch op e breefke. Wíe allewíel höbste allezelaeve van die luuj die alles baeter wéíte. Dus dao woor ummer gooje raot gegaeve. Dat kosde toch niks. En dao woor ouch genóg gêkkerie óétgehaolt Dat snap geer toch waal.

Wie gêt laater de Juke-box in de kaffees kaom, waor nog mjè rêmtêmp in de kraom. Mèr de luuj houwe väöl spas. Dat vertël ich uch. Zwa taenge twêlf óére begooste de jèste luuj aaf te hóuwe en ginge héíves. Om hauf éin waor méístes de kaffee laeg. Bleef d'n eine of angere 'ns hange dan gebäörde waal 'ns 't volgende. Ein van de kénjer kaom vraoge of de pap héíves kaom. De middig sting op de taofel. 't Gebäörde ouch waal dat de vrouw kaom vraoge of 't neet tíét waor óm héíves te kómme. Anges waor 't book ómgedraage en koos 'r kíéke woo 'r gêt te aete kreeg. Zwa 'ne veurval waor dan de kómmende waek grwat nuuts in 't dörp. Dat verstéít zich. De man dae dat euverkaom, woor die waek op 'n anger meneer aangekeeke. E bitje mit kómpasse.

Nóé mót geer neet méíne dat anges niks los waor in 't dörp. Bíé versjeije hóézer zaogste op Zóndigmörge 'ne smaer fitse langs de geevel hange. Bíé die femiejes woor gekaart door de luuj die geine aart houwe óm nao de kaffee te gaon. Of zich dat neet kooste leiste. Dao waore femíéjes woo ze aan 2 taofele aan 't kaarte waore. Dus aan de käöke- en de kaamertaofel. Dus 8 man. Daobíé waore ouch mit tóére 6 of nog mjè kíékers. Dus geer ként uch weer veurstëlle wieväöl rouk in de kraom hing. Ich ging ouch waal 'ns op de Kaolwaeg bíé 'n gezadde femíéje kíéke. De tant van mich, Tríéna, waor dan de middig aan 't vaerdig maake.

Intössje sting de grwatte koffepot op 't fernúús. Mit tóére leep Triena dan rónjt mit de pot en sjödde de tasse van de bezeukers vol. Tösjedoor gaof ze ouch waal gooje raot aan de kaarters. En dat ging neet ummer mit sjwan weurt. Dao woor zich mit tóére gêt aafgesjólje. Dat vertël ich uch. Mèr richtigge kollaerigheit waor haos nwats debíé. Zwa kreege ze in Aelse in dae tíét de Zondigmörge óm.

Zonger richtig Aelser plat op sjwal

Greujt 't Holles plat wie kwal.

Ich wil 't mèr gezag höbbe.

Jo van Sjef van An óét de Hei.

Bezoekersinfo

Openingstijden

Dinsdag t/m Donderdag 13.00 - 16.00
Zondag 14.00 - 17.00 uur

Op afspraak

Groepen en scholen

Locatie

Op de Berg 4 - 6
6181 GT Elsloo (L)

Contact

Email:
Telefoon: 046-4376052

Streekmuseum route
Cookies
Voor het optimaal functioneren van deze website worden cookies op uw computer geplaatst. Daarbij worden geen persoonlijke gegevens opgeslagen. Door op ‘Akkoord’ te klikken, accepteert u het plaatsen van cookies. Als u cookies weigert, kunt u de website gewoon blijven gebruiken maar dan werken de website of onderdelen daarvan mogelijk niet optimaal.